Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương

Đánh giá bài viết

Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương – Bài làm 1

ài thơ Bánh trôi nước do nữ sĩ Hồ Xuân Hương sáng tác để nói về thân phận cũng như vẻ đẹp của người phụ nữ dưới chế độ phong kiến. Đọc bài thơ ta thấy cảm thương cho số phận đau khổ nhưng lại cảm phục, trân trọng vẻ đẹp đáng quý mà son sắt thủy chung của họ.

Bánh trôi nước là một thứ bánh dân dã, bình dị đã quá quen thuộc gần gũi với người dân lao động. Chọn đề tài này, phải chăng nữ sĩ muốn đề cập đến những con người lao động – những con người phải chịu nhiều sự áp bức trong xã hội dưới tay "Nam Quyền". Chỉ qua việc lựa chọn đề tài, ta đã thấy được tấm lòng của nhà thơ Hồ Xuân Hương, và chúng ta càng trân trọng nữ sĩ cả về tài năng lẫn tấm lòng.

Bài thơ trước hết nói về Bánh trôi nước – chiếc bánh trôi được làm bằng bột nếp, trắng, mịn màng, bên trong có nhân đường phèn. Bánh tròn hay méo, rắn hay nát đều phụ thuộc vào "Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn". Khi luộc "lúc còn sống" bánh "chìm xuống" nhưng "khi chín" lại "nổi lên". Hình ảnh bánh trôi nước hiện lên xinh xắn, đáng yêu và vô cùng thân quen.

Và chiếc Bánh trôi nước còn là hình ảnh ẩn dụ cho người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Hình ảnh người phụ nữ hiên lên với vẻ đẹp duyên dáng, mặn mà "Thân em vừa trắng lại vừa tròn". Cụm từ "thân em" mở đầu bài thơ lại gợi nhắc ta nhớ đến những bài ca dao xưa:

"Thân em như hạt mưa sa
Hạt vào đài các hạt ra ruộng cày".

Âm hưởng đó gợi cho người đọc bao nhiêu cảm xúc. Hai tính từ "trắng, tròn" lại đi với cặp từ "vừa..vừa" để gợi vẻ đẹp ngoại hình xinh xắn dễ thương vừa như thể hiện sự hài lòng về vẻ đẹp dễ mến. Đọc câu thơ, ta thấy hình ảnh người phụ nữ hiện lên thật dễ mến, dễ gần nhưng số phận thật bi thương. Số phận lênh đênh chìm nổi không biết trôi dạt về đâu "Bảy nổi ba chìm với nước non" Sử dụng sáng tạo thành ngữ "Bảy nổi ba chìm", tác giả đã đảo vế thành ngữ để từ "chìm" kết thúc càng gây ấn tượng về số phận khổ đau của họ. Họ như những cánh hoa trôi dập dềnh, vô định trên sóng nước cuộc đời "nước non".

Số phận phụ thuộc vào "Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn". Trong xã hội phong kiến, người phụ nữ không có bất cứ quyền nào kể cả quyền được sống và quyền tự quyết định cuộc đời. Bài thơ gợi nhắc câu thơ trong Truyện Kiều:

"Đau đớn thay phận đàn bà
Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung".

Thật đáng trân trọng biết bao, dù sống trong bất kì hoàn cảnh nào họ vẫn luôn giữ gìn phẩm chất với vẻ đẹp sáng ngời. Cuộc đời họ lênh đênh, chìm nổi nhưng với Hồ Xuân Hương nỗi khổ được đặt trong không gian kì vĩ – không gian "nước non", vì thế tầm vóc người phụ nữ cũng vì thế được nâng lên sánh với nước non. Từ "mặc dầu" đứng giữa "rắn nát" và "kẻ nặn" như ngầm thách thức với số phận phju thuộc, thách thức với "tay kẻ nặn" để khơi lên 1 sức sống, 1 sự kiêu hãnh mãnh liệt. Cặp từ "mặc dầu.. mà" vang lên dõng dạc, dứt khoát khiến ta cảm nhận đó như 1 lời thề, 1 sự khẳng định: Dù hoàn cảnh nghiệt ngã thì tấm lòng thủy chung son sắt không thay đổi.

Bài thơ kết thúc ở màu đỏ "son" nồng thắm – một vẻ đẹp mà không thế lực nào, không sức mạnh nào làm mai một hoen ố.

Xem thêm:  Cảm nhận sau khi đọc bài Mùa xuân của tôi của Vũ Bằng

Bài thơ Bánh trôi nước thực sự đã tạo được ấn tượng sâu xa trong lòng bạn đọc vẻ đẹp hoàn mĩ của người phụ nữ, về 1 bản lĩnh Xuân Hương kiên cường, mạnh mẽ dám nhìn thẳng vào số phận, thách thức với hoàn cảnh cuộc sống.

Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương – Bài làm 2

Hồ Xuân Hương là một nhà thơ nổi tiếng của nước ta vào cuối thế kỉ XVIII, đầu thế kỉ XIX và bánh trôi nước là một trong những kiệt tác thơ Nôm của bà.

Là người giàu tâm huyết với con người và cuộc đời, Hồ Xuân Hương đã gửi gắm vào thơ những điều suy tư trăn trở trước hiện thực phức tạp của xã hội, trước số phận bất hạnh của con người, nhất là phụ nữ. Bánh trôi nước phản ánh thân phận đau khổ, phụ thuộc của người phụ nữ và ngợi ca phẩm chất cao quý của họ.

Bánh trôi là thứ bánh quen thuộc, dân dã của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Muốn làm bánh cần thực hiện: Gạo nếp xay thành bột nhuyễn, lọc cho mịn, để thật ráo rồi bẻ thành từng miếng nhỏ, nặn cho tròn, nhân làm bằng đường thẻ có màu nâu đỏ. Sau đó cho bánh vào nồi nước sôi, luộc chín, vớt ra nhúng sơ vào nước lạnh rồi xếp vào đĩa. Chờ nguội, bánh ăn dẻo và thơm ngọt thì thưởng thức. Người xưa cho rằng đây là thứ bánh tinh khiết, có thể dùng để cúng. (Mùng 3 tháng 3 Âm lịch có tục cúng trời đất, tổ tiên bằng bánh trôi, bánh chay và hoa quả).

Bài thơ Bánh trôi nước thuộc loại thơ vịnh vật (giống như Quả mít, Cái quạt, Con ốc nhồi…) Hồ Xuân Hương chịu ảnh hưởng sâu sắc của cách diễn đạt trong thơ ca dân gian:

Thân em vừa trắng lại vừa tròn,

Bảy nổi ba chìm với nước non.

Chiếc bánh trôi vừa trắng, vừa tròn, thật đẹp đẽ, đáng yêu nhưng đằng sau những chi tiết rất thực ấy lại là điều Hồ Xuân Hương muôn nói người phụ nữ và thân phận họ. Xưa nay, phụ nữ được gọi là phái đẹp, là tinh hoa của tạo hóa. Bởi vậy, nhìn chiếc bánh trôi nước xinh xắn, ta dễ liên tưởng đến vẻ đẹp trong trắng của người con gái đang xuân.

Cũng giống như chiếc bánh trôi bao lần chìm nổi, người phụ nữ xưa phải chịu số phận bảy nổi ba chìm trong xã hội trọng nam khinh nữ đầy bất công. Lễ giáo phong kiến đã tước đoạt quyền tự do, buộc họ phải sống lệ thuộc vào người khác. Tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử. Đau đớn hơn cả là những thế lực đen tối luôn đẩy họ vào nghịch cảnh đau thương.

Không được làm chủ số phận của mình, người phụ nữ nào có khác chi chiếc bánh trôi ngon hay dở là do tay kẻ làm ra nó: Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn.

Nhưng điều đáng nói lại là chuyện khác, chuyện tấm lòng son. Nhân bánh trôi làm bằng đường thẻ màu nâu sẫm. Khi bánh chín lớp vỏ bằng bột nếp có màu trắng trong, nhìn thấy rõ màu của nhân. Nhân bánh ví như tấm lòng son thì cái ẩn ý mà tác giả muôn gửi gắm đã bộc lộ ra. Nữ thi sĩ  muốn khẳng định rằng dù có bị chà đạp, vùi dập, dù cuộc đời có ba chìm bảy nổi đến đâu chăng nữa thì người phụ nữ vẫn giữ nguyên vẹn phẩm giá cao quý của mình. Một cách nói khiêm nhường mà chứa đựng một ý chí kiên định biết chừng nào. Bên cạnh đó,nó như một lời thách thức ngấm ngầm mà quyết liệt với cả xã hội phong kiến bạo tàn:

Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn,

Mà em vẫn giữ tấm lòng son.

Bài thơ tứ tuyệt chỉ có 4 câu, 28 chữ mà hàm chứa bao ý nghĩa. Xuân Hương với cái nhìn nhân văn, với quan điểm tiến bộ và thái độ dũng cảm hiếm có đã phác họa thành công chân dung đẹp đẽ về người phụ nữ Việt Nam. Với tư tưởng tiến bộ của Xuân Hương, bà đã thể hiện qua nghệ thuật thơ sắc sảo, điêu luyện khiến thơ của bà sống mãi trong lòng người đọc.

Xem thêm:  Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Sông núi nước Nam

Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương – Bài làm 3

Bánh trôi nước là một loại bánh dân dã thường thấy trong đời sống của nhân dân, bánh thường xuất hiện nhiều nhất và dịp mồng 3 tháng 3, tương truyền đó là ngày giỗ Hai Bà Trưng. Do vậy, nói đến chiếc bánh trôi nước người ta thường nghĩ đến chiếc bánh để ăn, thế nhưng nữ thi sĩ Hồ Xuân Hương của chúng ta đã nhìn thấy một hình ảnh khác ẩn hiện trong chiếc bánh trôi chính bởi vậy bài thơ “Bánh trôi nước” của bà đã đem lại cho người đọc một ấn tượng rất sâu sác và mang ý nghĩa sâu xa.

Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
Mở đầu bài thơ, tác giả viết:
Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Câu thơ rất đơn giản và như là một lời giới thiệu về hình dáng của chiếc bánh, đó là hình dáng quen thuộc của chiếc bánh trôi ta vẫn thường gặp “vừa trắng, vừa tròn”. Chiếc bánh trôi được làm bằng bột gạo nếp nhỏ mịn và trắng tinh nên rất đẹp thế nhưng bên cạnh hình ảnh chiếc bánh trôi bình thường này còn gợi cho ta hình ảnh về người phụ nữ và điều đó được khẳng định qua từ “thân em”, rõ ràng nhà thơ muốn mượn hình ảnh chiếc bánh trôi nước để nói về hình ảnh người phụ nữ có đáng vẻ bên ngoài thật đẹp, trắng trẻo, tròn trịa. Một dáng vẻ rất phụ nữ của người con gái Việt Nam.

Câu thơ tiếp theo:

Bẩy nổi ba chìm với nước non,

Nếu hiểu theo nghĩa bình thường thì đây là một quy trình nấu chín chiếc bánh trôi. Sau khi nặn xong người ta đem những chiếc bánh đó vào nồi nước đang sôi và thả bánh vào, chờ cho nước sôi và bánh nổi lên một lát rồi mới vớt ra. Thế nhưng một lần nữa chúng ta lại nhận thấy rằng thi sĩ Hồ Xuân Hương vốn là một nhà thơ dám nói lên tiếng nói về thân phận và cuộc đời của những người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Có lẽ bà đã nhìn thấy quanh mình những người phụ nữ đẹp nhưng số phận lại lênh đênh bảy nổi ba chìm như chiếc bánh trôi nước kia.

Như vậy có thể nối mạch câu thứ nhất và câu thứ hai để thấy rằng Hồ Xuân Hương đã mượn hình ảnh chiếc bánh trôi để nói lên thân phận vất vả long đong của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Chúng ta biết rằng chế độ phong kiến là một xã hội trọng nam khinh nữ, trong gia đình người đàn ông làm chủ gia đình nắm mọi quyền hành trong tay còn người phụ nữ thì chỉ việc sinh con và làm theo sự sai bảo của chồng, của người đàn ông trong gia đình. Chính vì vậy người phụ nữ thời xưa không có quyền lựa chọn hạnh phúc theo ý muốn của mình mà cả một đời họ chỉ có một việc là làm lụng nuôi chồng nuôi con, nếu may mắn được làm dâu trong một gia đình tử tế có người chồng tốt thì coi như tốt số, còn nếu chẳng may chồng xấu nết đánh đập hành hạ thì cũng phải cam chịu do vậy cuộc đời của những người phụ nữ thời xưa thường lênh đênh vất vả như chiếc bánh trôi nước.

Với hình ảnh này ta có thể hiểu đó là một lời than vãn của Hồ Xuân Hương cho những người phụ nữ cùng thời với bà về sự gian truân vất vả kiểu như bà Tú:

Xem thêm:  Giải thích câu tục ngữ Nát như tương

Quanh năm buôn bán ở mom sông.
Nuôi đủ năm con với một chồng.
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

hoặc ta cũng có thể hiểu đó chỉ là lời giãi bày của bà khi nói về thân phận người phụ nữ. Họ vừa đẹp người vừa đẹp nết, tức là luôn là người phụ nữ ngoan hiền tận tụy với gia đình dẫu cuộc sống vất vả gian nan. Đây chính là vẻ đẹp tiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam và điều này đã được khẳng định rõ ở câu thơ tiếp theo;

Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn

Đọc câu thơ này lên ta vẫn thấy câu thơ chứa đựng hai ý tầng ý nghĩa, thứ nhất là ý nghĩa về chiếc bánh sẽ ngon sẽ đẹp là phụ thuộc vào người nặn chiếc bánh đó thế nào nhưng chiếc bánh vẫn;

Mà em vẫn giữ tấm lòng son

Chiếc bánh trôi bao giờ nhân cũng được làm bằng thứ đường đỏ và khi luộc lên dù thế nào thì nó vẫn giữ trong lòng cái nhân màu đỏ đó. Và từ đó ta có thể liên tưởng đến cái nhân phẩm của người phụ nữ Việt Nam, từ xưa đến nay người phụ nữ Việt Nam luôn là những người phụ nữ đảm đang, nhân hậu, dịu dàng, hơn thế học còn là những người sẵn sàng hi sinh vất vả cho chồng cho con. Và nét đẹp ấy luôn được giữ gìn dù cho cuộc sống của họ đầy vất vả, khó khăn. Câu thơ là lời thách thức, lời khẳng định dứt khoát của Hồ Xuân Hương trước số phận, trước cuộc đời. Đây đồng thời cũng phần nào thể hiện tính cách của Hồ Xuân Hương, một người phụ nữ mạnh mẽ, dám nói lẽn tiếng nói của mình, cái tôi của mình một cách dứt khoát. Đó là điều hiếm thấy đối với người phụ nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến. Bởi thời kì đó người phụ nữ ít khi dám nói lên cái quyền của mình, cái tôi của mình trong khi đó Hồ Xuân Hương lại là người dám bộc lộ thẳng thắn suy nghĩ của mình, điều đó được thể hiện trong cách dùng từ ở câu thơ đầu: Thân em đây là cách xưng hô rất tự tin biểu hiện cái tôi rất rõ. Vậy nên có thể thấy người phụ nữ thời xưa vất vả truân chuyên nhưng vẫn giữ được nét đẹp về phẩm chất của họ. Bài thơ được viết theo kiểu kết cấu đối lập đó là đối lập giữa cái vất vả khó khăn với cái đẹp tâm hồn và hình thức.

Qua bài Banh trôi nước chúng ta thấy thổ hiện rất rõ cái tài và cái tâm của Hồ Xuân Hương, chỉ bằng bốn câu thơ ngắn, gọn, súc tích bà đã viết lên vấn đề nóng bỏng nhất của xã hội đương thời. Một xã hội người phụ nữ dù tài đẹp đến đâu vẫn có thể bị vùi dập trong bất hạnh, đau khổ đồng thời qua đó bà còn đề cao được nét đẹp về phẩm chất của người phụ nữ dù cho vất vả khó khăn nhưng em vãn giữ tấm lòng son. Bài thơ đã thể hiện được bản chất của người phụ nữ dịu dàng đằm thắm nhưng vẫn đầy tự tin, quả quyết.

Từ khóa từ Google:

  • Bài thơ Bánh trôi nước được sáng tác vào năm bao nhiêu
DMCA.com Protection Status